Chào mừng bạn đến với website Viện Sốt rét-KST-CT Quy Nhơn

  DANH MỤC

  Liên kết website

  Bản đồ

  Thống kế truy cập

Đang online: 3
Hôm nay: [wpstatistics stat=visits time=today]
Hôm qua: [wpstatistics stat=visits time=yesterday]
Tuần này: [wpstatistics stat=visits time=week]
7 ngày trước: [wpstatistics stat=visits time=-7]
Tháng này: [wpstatistics stat=visits time=month]
30 ngày trước: [wpstatistics stat=visits time=-30]

Người dân tộc Sán Chay

Người dân tộc Sán Chay còn có các tên gọi khác là Hờn Bán, Chùng, Trại… thuộc nhóm Cao Lan và Sán Chỉ với dân số 114.012 người. Dân tộc này sử dụng tiếng Cao Lan thuộc nhóm ngôn ngữ Tày‐Thái, thuộc ngữ hệ Thái‐Ka Ðai; còn tiếng Sán Chỉ thuộc nhóm ngôn ngữ Hán, ngữ hệ Hán Tạng.

Người dân tộc Sán Chay còn có các tên gọi khác là Hờn Bán, Chùng, Trại… thuộc nhóm Cao Lan và Sán Chỉ với dân số 114.012 người. Dân tộc này sử dụng tiếng Cao Lan thuộc nhóm ngôn ngữ Tày‐Thái, thuộc ngữ hệ Thái‐Ka Ðai; còn tiếng Sán Chỉ thuộc nhóm ngôn ngữ Hán, ngữ hệ Hán Tạng.

Lịch sử và hoạt động sản xuất

Theo lịch sử, người dân tộc Sán Chay từ Trung Quốc di cư sang Việt Nam cách đây khoảng 400 năm. Về hoạt động sản xuất, họ là cư dân nông nghiệp, làm ruộng nước thành thạo nhưng nương rẫy vẫn có vai trò to lớn trong đời sống kinh tế và phương thức canh tác theo lối chọc lỗ, tra hạt tồn tại đến ngày nay. Ðánh cá có vị trí quan trọng, với chiếc vợt ôm và chiếc giỏ có hom, việc đánh cá đã cung cấp thêm nguồn thực phẩm giàu đạm, góp phần cải thiện bữa ăn.

Về tập quán ăn ở, sinh hoạt

Người dân tộc Sán Chay ăn cơm tẻ là chính. Rượu cũng được dùng nhiều, nhất là trong những ngày tết, ngày lễ. Ðàn ông thường hút thuốc lào. Phụ nữ thường ăn trầu.

Phụ nữ người Sán Chay mặc váy chàm và áo dài có trang trí hoa văn ở hò áo và lưng áo. Thường ngày, chỉ dùng một thắt lưng chàm nhưng trong ngày tết, ngày lễ họ dùng từ 2 đến 3 chiếc thắt lưng bằng lụa hay nhiễu với nhiều màu khác nhau.

Người dân tộc Sán Chay cư trú ở các tỉnh Ðông Bắc nước ta. Họ sống trên nhà sàn giống nhà của người Tày cùng địa phương. Người dân tộc này thường đeo chiếc túi lưới ở sau lưng theo kiểu đeo ba lô.

Về quan hệ xã hội

Trước Cách mạng tháng Tám, ruộng đất dần dần trở thành tư hữu hoá và phân hoá giai cấp ngày càng rõ rệt. Trong xã hội đã xuất hiện địa chủ và phú nông. Tuỳ theo từng địa phương, chính quyền thực dân phong kiến đặt ra một số chức dịch như quản mán, tài chạ, quan lãnh… Bên cạnh đó có tổ chức tự quản ở các bản do dân bầu ra gọi là khán thủ. Dân tộc Sán Chay có nhiều dòng họ, trong đó có những dòng họ lớn, đông dân như Hoàng, Trần, La, Ninh. Các chi họ và nhóm hương hoả giữ vị trí quan trọng trong sinh hoạt cộng đồng.

Về tập quán, thủ tục sinh hoạt

Trong hôn nhân, trước khi đón dâu, lễ vật và trang phục của những người đi đón dâu được tập trung lại ở giữa nhà để quan lang làm phép. Khi xuất phát, quan lang đứng dưới giọt giang giương ô lên cho mọi người đi qua. Trên đường về nhà chồng, cô dâu phải đi chân đất. Sau khi cưới, cô dâu vẫn ở nhà bố mẹ đẻ cho đến lúc sắp đẻ mới về ở nhà chồng. Ông mối được cô dâu, chú rể quý trọng, coi như bố mẹ và khi ông mối chết phải để tang.

Về sinh đẻ, trong vòng 42 ngày sau khi người phụ nữ sinh nở, cấm người lạ vào nhà. Nếu ai đó lỡ vào mà sau đó trẻ sơ sinh bị ốm thì phải đem lễ vật đến làm lễ cúng vía. Sau khi đẻ 3 ngày tổ chức lễ ba mai.

Thủ tục ma chay với đám ma do thầy tào chủ trì gồm nhiều nghi lễ chịu ảnh hưởng sâu sắc của Ðạo giáo và Phật giáo. Ðặc biệt ngôi nhà táng được làm rất công phu và đẹp.

Việc làm nhà mới có thủ tụcchọn đất, chọn hướng và chọn ngày giờ để làm nhà mới rất được người Sán Chay coi trọng.

Về thờ cúng, trong nhà người Sán Chay có rất nhiều bàn thờ. Ngoài thờ cúng tổ tiên, họ còn thờ trời đất, thổ công, bà mụ, thần nông, thần chăn nuôi… Phổ biến nhất là thờ Ngọc Hoàng, Phật Nam Hoa, Táo Quân.

Người dân tộc Sán Chay ăn tết như người dân tộc Tày. Họ dùng ngày giờ theo âm lịch và sử dụng chữ Hán trong cúng bái và chép bài hát.

Về văn hóa, ngoài kể chuyện cổ tích, đọc thơ; người dân tộc Sán Chay còn yêu thích ca hát. Phổ biến hơn cả là sình ca, lối hát giao duyên nam nữ gồm 2 loại, hát ở bản về ban đêm và hát trên đường đi hoặc ở chợ. Bên cạnh đó còn có ca đám cưới, hát ru… Họ thường chơi đánh cầu lông, đánh quay là những trò chơi phổ biến của người dân tộc Sán Chay. Trong ngày hội có nơi còn biểu diễn trò “trồng chuối”, “vặn rau cải”.

Tác giả: TTƯT.BS. Nguyễn Võ Hinh
Chia sẻ:

Tin cùng chuyên mục

Tổ chức HPA đồng hành với cuộc chiến chống sốt rét ở một xã vùng biên

Nằm ở phía Nam của huyện, cách thị trấn Khe Sanh khoảng 40km, có đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Lào với 3 thôn và dân số hơn…

Hội thi truyền thông phòng chống sốt rét cùng với tổ chức HPA Việt Nam

Trong thời gian qua, bên cạnh sự đầu tư nguồn lực to lớn của Đảng và Nhà nước và sự chỉ đạo quyết liệt của ngành y tế phối hợp…

Những khó khăn, thách thức và giải pháp phòng chống sốt rét ở một xã vùng biên giới

Phải mất gần 4 giờ đồng hồ bằng xe máy từ Đông Hà chúng tôi mới đến được xã A Dơi ‐ một xã nằm ở vùng biên giới, phía…

Ghi nhận thành quả phòng chống sốt rét từ một xã vùng sâu

Xy là một xã nằm ở phía Tây của huyện, cách Trung tâm huyện lỵ khoảng 50 km, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, có cuộc sống…

Giải pháp hướng tới lộ trình loại trừ sốt rét tại Hướng Hóa

Hướng Hóa vẫn là vùng sốt rét lưu hành từ vừa đến nặng với dân số gần 90.000 người, trong đó gần ½ dân số là đồng bào dân tộc…

Một số điều cần biết về túi y tế của nhóm y tế thôn bản và cơ sở vật chất của một trạm y tế xã

Châu Thành Ph., 31 tuổi, TT Eakar, Đăk Lăk, 0913….: Kính thưa các bác sỹ cho em hỏi trong túi y tế của nhóm y tế thôn bản thường chứa…

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số gắn liền với đói nghèo và dịch bệnh

Nước ta có 54 dân tộc anh em cùng chung sống, ngoại trừ Kinh là dân tộc đa số chiếm 85% dân số cả nước, còn lại là dân tộc…

Hơn 54.000 tỷ đồng phát triển vùng dân tộc, miền núi

Mặc dù trong điều kiện ngân sách nhà nước khó khăn, song trong giai đoạn 2006 ‐ 2012, chính phủ đã bố trí nguồn cho các chương trình, chính sách…

Ðừng đánh mất “hồn’’ của nhà Rông

Tây Nguyên là mảnh đất tươi đẹp, nơi sinh sống của các dân tộc Ê đê, Zarai; Bahnar, Xê Ðăng, Giẻ Triêng, Brâu,… Ðây là một vùng đất mang đậm…

Tây Nguyên đua nhau bỏ học, “bắt chồng”

Hiện nay, một số địa phương ở Tây Nguyên nói chung, tỉnh Gia Lai, Kon Tum nói riêng, tình trạng một số học sinh dân tộc thiểu số bỏ học,…