Chào mừng bạn đến với website Viện Sốt rét-KST-CT Quy Nhơn

  DANH MỤC

  Liên kết website

  Bản đồ

  Thống kế truy cập

Đang online: 7
Hôm nay: [wpstatistics stat=visits time=today]
Hôm qua: [wpstatistics stat=visits time=yesterday]
Tuần này: [wpstatistics stat=visits time=week]
7 ngày trước: [wpstatistics stat=visits time=-7]
Tháng này: [wpstatistics stat=visits time=month]
30 ngày trước: [wpstatistics stat=visits time=-30]

Kết quả xác định tỉ lệ nhiểm ký sinh trùng sốt rét của vectơ bằng phương pháp ELISA tại một số vùng trọng điểm sốt rét khu vực miền Trung‐Tây Nguyên

Dùng kỹ thuật ELISA kháng nguyên thoa trùng xác định tỉ lệ nhiễm KSTSR của một số vectơ như An. minimus, An. dirus, An. maculatus, An. aconitus, An. jeyporiensis tại khu vực Miền Trung‐Tây Nguyên. Từ năm 2001‐2003 muỗi được thu thập tại 3 vùng trọng điểm sốt rét trong khu vực: xã Iako, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai; xã Trà Tập, huyện Nam Trà Mi, Tỉnh Quảng Nam ;

ABSTRACT:

Detection of Plasmodium. vivax and Plasmodium falciparum circumsporozoite antigen in Anopheles mosquitoes collected in three malaria endemic areas in the central of Vietnam

Using ELISA test to define Plasmodium. vivax and Plasmodium falciparum circumsporozoite antigen in several vectors such as: An. minimus, An. dirus, An. maculatus, An. aconitus, An. jeyporiensis. After three years of entomological surveys, mosquitoes were collected in three malaria endemic areas : Canh Thinh commune, Van Canh district, Binh Dinh province; Tra Tap commune, Tra Mi district, Quang Nam province; Iako commune, Chu Se district, Gia Lai province, by four methods: night time indoor manbait, night time outdoor manbait, night time indoor CDC light trap,night time outdoor CDC light trap. The results have shown that: rate of infection with Plasmodium vivax and Plasmodium falciparum were 2,35% for An. minimus, rate of infection with Plasmodium vivax and Plasmodium falciparum were 2, 23 % for An. dirus. Anopheline infected with Plasmodium falciparum were 85,24%, Plasmodium vivax were 14,75% . The secondary vectors (An. maculatus, An. aconitus, An. jeyporiensis) infected with Plasmodium at very low rate (0,16%).

TÓM TẮT:

Dùng kỹ thuật ELISA kháng nguyên thoa trùng xác định tỉ lệ nhiễm KSTSR của một số vectơ như An. minimus, An. dirus, An. maculatus, An. aconitus, An. jeyporiensis tại khu vực Miền Trung‐Tây Nguyên. Từ năm 2001‐2003 muỗi được thu thập tại 3 vùng trọng điểm sốt rét trong khu vực: xã Iako, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai; xã Trà Tập, huyện Nam Trà Mi, Tỉnh Quảng Nam ; xã Canh Thịnh, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định . Kết quả thử nghiệm cho thấy : tỷ lệ nhiễm KSTSR của muỗi An . minimus tại các vùng trên là 2,35 %, tỷ lệ nhiễm KSTSR của muỗi An. dirus là 2,23 %; Plasmodium falciparum chiếm 85,24%, Plasmodium vivax 14,75%. Các vectơ phụ như An. maculatus, An. aconitus, An. jeyporiensis nhiễm KST SR với tỉ lệ rất thấp (0,16 %)

I. Mở đầu

Để đánh giá sự lan truyền bệnh sốt rét trong khu vực Miền Trung‐Tây Nguyên (MT‐TN), bước đầu thu thập muỗi ở 3 vùng trọng điểm sốt rét là xã Iako (huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai), xã Trà Tập (huyện Nam Trà Mi, tỉnh Quảng Nam), xã Canh Thịnh (huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định) dùng test ELISA kháng nguyên thoa trùng nhằm mục tiêu :

1. Xác định thành phần, cơ cấu, tỉ lệ nhiễm KSTSR của các vectơ chủ yếu trong khu vực MT‐TN.

2. Xác định vai trò truyền bệnh của một số vectơ thứ yếu .

Tiêu bản muỗi sốt rét trưởng thành

II. Nguyên liệu và phương pháp

1. Nguyên liệu:

Muổi cái trưởng thành các loài An. minimus, An. dirus, An. maculatus, An. aconitus, An. jeyporiensis được thu thập theo các phương pháp điều tra thường qui (trừ phương pháp bắt chuồng gia súc )

‐ Địa điểm thu thập mẫu: xã Iako (huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai), xã Trà Tập (huyện Nam Trà Mi, tỉnh Quảng Nam) và xã Canh Thịnh (huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định)

‐ Thời gian thu mẫu: từ tháng 1/2001‐12/2003

2. Phương pháp ELISA:

‐ Đĩa, gồm 96 giếng, được phủ bằng 50 ml kháng thể đơn dòng MAb P.f 2A10, P.v 210, P.v 247, ủ qua đêm ở nhiệt độ phòng.

‐ Dung dịch trong giếng được đổ ra, 200 ml dung dịch blocking buffer được cho vào, ủ ở nhiệt độ phòng trong một giờ.

‐ 50ml dung dịch muỗi nghiền được cho vào giếng, chứng dương và chứng âm được cho vào các giếng qui định, ủ ở nhiệt độ phòng trong 2 giờ .

‐ Rửa đĩa 2 lần bằng dung dịch PBS ‐ Tween .

‐ 50 ml enzyme liên kết kháng thể (peroxidase ‐ conjugated MAbs) của P.f 2A10, P.v 210, P.v 247 được cho vào các giếng, ủ ở nhiệt độ phòng trong 1 giờ.

‐ Rửa đĩa 3 lần bằng dung dịch PBS‐ Tween.

‐ Cơ chất của enzyme được cho vào các giếng.

‐ Đọc kết quả ở máy đọc ELISA, bước sóng 405 nm.

Chu kỳ phát triển của KSTSR

3. Xử lý số liệu: giá trị ngưỡng (Cut off value ) = Mean OD chứng âm + 3 SD

III. Kết quả:

1. Kết quả xác định tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. dirus tại xã Canh Thịnh, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định:

Bảng 1

Phương

pháp


Năm

MNTN

MNNN

BĐTN

BĐNN

Tổng

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

2002

4

0

17

2

128

2

14

0

163

4

2003

0

0

25

0

75

2

5

0

105

2

Tổng

4

0

42

2

203

4

19

0

268

6

(Phương pháp mồi người trong nhà (MNTN), mồi người ngoài nhà (MNNN), bẩy đèn trong nhà (BĐTN), bẩy đèn trong nhà (BĐNN), số lượng muỗi thử nghiệm (TN), số lượng muỗi dương tính (DT)

Kết quả ở bảng 1 cho thấy tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. dirus tại Vân Canh là 2,23%.Thử nghiệm 268 mẫu có 6 mẫu dương tính, trong đó 5 mẫu dương tính P.f 2A10, 1 mẫu dương tính P.v 210, P.f 2A10 chiếm 83,3 % .

2 Kết quả xác định tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. dirus tại xã Canh Thịnh, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định theo các tháng trong năm :

Bảng 2

Phương

pháp


Năm

Tháng 8,9

Tháng 10

Tháng 11

Tháng 12

Tổng

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

2002

9

0

89

2

41

1

24

1

163

4

2003

3

0

56

1

27

1

19

0

105

2

Tổng

12

0

145

3

68

2

43

1

268

6

Phân tích tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. dirus tại Vân Canh thấy tỉ lệ An. dirus nhiễm KSTSR cao trong 2 tháng 10,11( tháng 10 : 2,06 % ; tháng 11 : 2,94% )

Hình 1: Liên quan giữa lượng mưa và số An. dirus nhiễm KSTSR tại Vân Canh
Chú thích : Mẫu dương tính x100

3 Kết quả xác định tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus tại xã Trà Tập, huyện Nam Trà Mi, Tỉnh Quảng Nam:

Bảng 3:

Phương

pháp


Năm

MNTN

MNNN

BĐTN

BĐNN

Tổng

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

2001

16

0

7

0

535

15

43

1

601

16

2002

24

1

4

0

241

17

10

1

279

19

2003

6

1

13

0

743

11

0

0

762

12

Tổng

46

2

24

0

1519

43

53

2

1642

47

Bảng 2 cho thấy thử nghiệm 1642 mẫu An. minimus tại xã Trà Tập, huyện Nam Trà Mi, Tỉnh Quảng Nam có 47 mẫu dương tính, trong đó 42 mẫu dương tính với P.f 2A10, 5 mẫu dương tính với P.v 210. Tỉ lệ An. minimus nhiễm KSTSR là 2,86% , P.f 2A10 chiếm tỉ lệ 89,3% .

4. Kết quả xác định tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus tại xã Iako, huyện Chư Sê , tỉnh Gia Lai:

Bảng 4:

Phương

pháp

Năm

MNTN

MNNN

BĐTN

BĐNN

Tổng

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

2001

26

0

34

2

178

1

45

1

283

4

2002

45

1

12

0

267

3

87

0

411

4

Tổng

71

1

46

2

445

4

132

1

694

8

Tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus tại xã Iako, huyện Chư Sê , tỉnh Gia Lai là 1,15 % . Trong 694 mẫu thử nghiệm có 5 mẫu dương tính với P.f 2A10 và 3 mẫu dương tính với P.v 210. P.f 2A10 chiếm tỉ lệ là 72, 08 %.

5.Kết quả xác định tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus tại xã Iako, huyện Chư Sê , tỉnh Gia Lai theo các tháng trong năm:

Bảng 5:

Năm

Tháng 1‐6

Tháng 7

Tháng 8

Tháng 9

Tháng 10

Tháng 11,12

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

2001

5

0

13

0

67

1

104

1

75

2

19

0

2002

2

0

39

0

153

1

107

2

86

0

24

1

Tổng

7

0

52

0

220

2

211

3

161

2

43

1

Phân tích kết quả tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus tại xã Iako, huyện Chư Sê , tỉnh Gia Lai theo các tháng trong năm cho thấy tỉ lệ An. minimus nhiễm KSTSR cao vào các tháng 8, 9, 10 trong năm ( tháng 8: 0,9%; tháng 9: 1,42%; tháng 10 : 1,24 % )

Hình 2: Liên quan giữa lượng mưa và số lượng muỗi An. minimus nhiễm KSTSR tại
Iako ,Chư Sê, Gia Lai
Chú thích : Mẫu dương tính x1000, Lượng mưa x10 mm

6. Kết quả xác định tỉ lệ nhiễm KSTSR của các vec tơ thứ yếu khu vực MT‐TN:

Bảng 6:

Phương pháp

Loài

MNTN

MNNN

BĐTN

BĐNN

Tổng

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

TN

DT

An.maculatus

45

0

67

0

127

0

324

0

563

0

An.aconitus

34

0

45

0

166

1

153

0

398

1

An.jeyporiensis

125

0

32

0

178

0

274

1

609

1

Thử nghiệm ELISA ở 563 cá thể An. maculatus, 398 An. aconitus, 609

An. jeyporiensis thu thập tại khu vực Miền Trung và Tây Nguyên cho thấy tỉ lệ nhiễm KSTSR của các vectơ phụ này rất thấp. An. aconitus nhiễm P.f 2A10 tỉ lệ 0,25 %. An. jeyporiensis nhiễm P.f 2A10 tỉ lệ 0,16 %. Thử nghiệm 563 cá thể

An. maculatus không có trường hợp dương tính nào .

IV. Bàn luận

1. Tỷ lệ nhiễm KSTSR của An. dirus tại khu vực MT‐TN:

Tỷ lệ nhiễm KSTSR của An. dirus tại Vân Canh là 2,23%. Về cơ cấu ký sinh trùng P.f 2A10 chiếm 83,3 %. P.v 210 chiếm 16,7 %. Tỉ lệ An. dirus nhiễm KSTSR cao trong 2 tháng 10,11 (tháng 10 : 2,06 % ; tháng 11 : 2,94% ), là các tháng mùa mưa tại vùng này. Lượng mưa cao đã tạo nên các ổ bọ gậy An. dirus, làm mật độ muỗi tăng, đồng thời làm tăng lượng muỗi nhiễm thoa trùng( Hình 1)

So sánh với kết quả nghiên cứu tại Khánh Phú (Khánh Hoà ) tỉ lệ nhiễm KST của An. dirus là 0,8% và Thôn 3 Bình Thuận là 1,4 % thì tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. dirus tại Vân Canh cao hơn .

2.Tỷ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus tại xã Trà Tập, (Nam Trà Mi, Quảng Nam):

Tỷ lệ An. minimus nhiễm KSTSR tại xã Trà Tập, huyện Nam Trà Mi, tỉnh Quảng Nam là 2,86%( P.f 2A10 chiếm tỉ lệ 89,3%, P.v 210 chiếm tỉ lệ 10,7%). Các nghiên cứu tại Khánh Phú (Khánh Hoà ) cho thấy tỉ lệ này là 2,8% tương đương với tỉ lệ nhiễm KSTSR tại Nam Trà Mi

Mô hình diệt bọ gậy tại Malayxia

3 Tỷ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus tại xã Iako (Chư Sê , tỉnh Gia Lai):.

Tỷ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus tại xã Iako, huyện Chư Sê , tỉnh Gia Lai là 1,15 % . (P.f 2A10 chiếm tỉ lệ là 72,8 %, Pv 210 chiếm tỉ lệ 27,2% ). Cũng tại địa phương này các nghiên cứu từ 1/1996 ‐12/1998 tỉ lệ nhiễm KSTSR của An. minimus là 3,00 % .

4. Vai trò truyền bệnh sốt rét của các vec tơ thứ yếu khu vực MT‐TN:

Thử nghiệm ELISA ở 563 cá thể An. maculatus, 398 An. aconitus, 609 An. jeyporiensis thu thập tại khu vực Miền Trung và Tây Nguyên cho thấy tỉ lệ nhiễm KSTSR của các vectơ phụ này rất thấp. An. aconitus nhiễm P.f 2A10 tỉ lệ 0,25 %. An. jeyporiensis nhiễm P.f 2A10 tỉ lệ 0,16 %.Thử nghiệm trên 563 An. maculatus không có trường hợp dương tính nào.Trong khi đó các test ELISA An. maculatus tại Khánh Phú (Khánh Hoà) có tỉ lệ nhiễm thoa trùng là 0,56 % Cần thu thập thêm muỗi và làm test ELISA để xác định rõ vai trò truyền bệnh của các vectơ phụ.

V. Kết luận:

1. Tỷ lệ nhiễm KST SR của muỗi An . minimus tại một số vùng trọng điểm sốt rét khu vực Miền Trung ‐ Tây Nguyên là 2,35 %

2. Tỷ lệ nhiễm KST SR của muỗi An . dirus tại một số vùng trọng điểm sốt rét khu vực Miền Trung ‐ Tây Nguyên là 2,23 %

3. Muỗi Anopheles nhiễm Plasmodium falciparum chiếm 85,24 % , Plasmodium vivax 14,75 %.

4. Các vectơ phụ như An. maculatus, An. aconitus, An. jeyporiensis nhiễm KST SR với tỉ lệ rất thấp (0,16 %)

Tài liệu tham khảo

1. Jeffrey Hii. Kỹ thuật côn trùng tại thực địa cho công tác phòng chống sốt rét tại Việt Nam (Entomological field techniques for malaria control in Vietnam)1996.

2. Lê Đình Công, Hồ Đình Trung, Trần Đức Hinh, Nguyễn Đức Mạnh và CTV. Tóm tắt kết quả nghiên cứu đề tài INCO‐DC “Định loại và mô tả đặc điểm các loài trung gian truyền bệnh sốt rét ở Đông Nam Á: điều kiện tiên quyết cho phòng chống vectơ thích hợp ” Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học ‐ 1996‐2000 trang 399‐ 411

3. Rampa Rattanarithikul,Eiji Konishi, Kenneth J. Linthicum. Detection of Plasmodium vivax and Plasmodium falciparum circumsporozoite antigen in Anopheline mosquitoes collected in southern Thailand . Am. J. Trop.Med. Hyg.,54(2)1996, pp114‐121.

4. Pradya Somboon, Nimit Morakote, Surangchit Koottathep,and Umpawan Trisanarom. Detection of sporozoites of Plasmodium vivax and Plasmodium falciparum in mosquitoes by ELISA : false positivity associated with bovine and swine blood Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene 1998, 87, pp 322‐324.

5. Robert A.Wirtz, Jetsumon Sattabongkot, Ted Hall, Thomas R. Burkot and Ronald Rosenberg. Development and Evaluation of an Enzyme ‐ Linked Immunosorbent Assay for Plasmodium vivax ‐ VK247 Sporozoites . J .Med . Entomol,1992, pp 854‐857.

Tác giả: Trương Văn Có, Đoàn Đức Hùng, Nguyễn Thị Duyên
Chia sẻ:

Tin cùng chuyên mục

Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 1)

|

Các thông tin chính liên quan đến các bệnh do ve truyền + Số lượng các bệnh do ve truyền đang gia tăng liên quan đến sự mở rộng phạm…

Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 2)

|

Virus sốt do ve Colorado (Colorado Tick Fever Virus‐CTFV) Virus gây sốt do ve Colorado (CTFV) là một loại virus ít được chú ý, thuộc họ Spinareoviridae và giống Coltivirus.…

Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 3)

|

Virus Dabie Bandavirus SFTSV (Severe fever with thrombocytopenia syndrome virus) là một loại virus thuộc họ Phenuiviridae, giống Banyangvirus. Đây là một loại virus gây bệnh mới nổi do ve…

Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 4)

|

Anaplasma phagocytophilum A. phagocytophilum ‐ một loài vi khuẩn nội bào bắt buộc, là loài quan trọng nhất thuộc giống Anaplasma gây bệnh Anaplasma granulocyte ở người (HGA‐Human Granulocytic Anaplasmosis).…

Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 5 ‐ Hết)

|

Kết luậnSố lượng các bệnh do ve truyền (TBDs ‐ tick‐borne diseases) đang gia tăng và xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục trong thời gian tới, nhất…

Cập nhật về hệ gen muỗi Anopheles spp. đóng góp cho lộ trình tiến tới loại trừ sốt rét trên toàn cầu (Phần 3‐Hết)

|

Đến nay, chỉ có các thử nghiệm thực địa được thực hiện trong đó các sinh vật biến đổi gen được kiểm soát về mặt vật lý hoặc sinh thái.…

Cập nhật về hệ gen muỗi Anopheles spp. đóng góp cho lộ trình ​tiến tới loại trừ sốt rét trên toàn cầu (Phần 2)

|

Nhìn chung, đa dạng sinh học cao là một chỉ báo về hệ sinh thái khỏe mạnh và môi trường ổn định (Ủy ban Châu Âu, 2019). Điều này liên…

Cập nhật về hệ gen muỗi Anopheles spp. đóng góp cho lộ trình ​tiến tới loại trừ sốt rét trên toàn cầu (Phần 1)

|

Bệnh sốt rét là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới. Theo Báo cáo về sốt rét của Tổ chức Y tế…

Cập nhật thông tin về đường lan truyền và gánh nặng của một số bệnh do ngoại ký sinh trên thế giới (còn nữa)

|

Theo đánh giá của Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG),các bệnh do véc tơ truyền (VBDs‐Vector Bornes Diseases) chiếm hơn 17% trong số các bệnh truyền nhiễm và là…

Phần 3. Tăng cường kiểm soát véc tơ: nhận diện và đếm trứng muỗi Aedes albopictus (Diptera: Culicidae) dựa trên trí tuệ nhân tạo (tiếp theo và hết)

|

KẾT QUẢ Tập huấn mô hình Sau 20 epoch huấn luyện, tốc độ học của mô hình giảm từ 0.005 xuống 0.000006 (Hình 5A), với sự suy giảm sau mỗi…