Nhằm tổng kết công tác phòng chống và loại trừ sốt rét bệnh sốt rét trong năm 2023 và định hướng loại trừ sốt rét trong thời gian tới, ngày 26/12/2023 Viện Sốt rét‐KST‐CT Quy Nhơn đã tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác phòng chống và loại trừ sốt rétkhu vực miền Trung ‐ Tây Nguyên năm 2023 tại thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi.
Nhằm tổng kết công tác phòng chống và loại trừ sốt rétbệnh sốt rét trong năm 2023 và định hướngloại trừ sốt rét trong thời gian tới, ngày 26/12/2023 Viện Sốt rét‐KST‐CT Quy Nhơn đã tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác phòng chống và loại trừ sốt rétkhu vực miền Trung ‐ Tây Nguyên năm 2023 tại thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi.
Về dự Hội nghị có PGS.TS. Hồ Văn Hoàng ‐ Viện trưởng Viện Sốt rét‐KST‐CT Quy Nhơn, TS.BS. Trần Quang Phục ‐ Phó Viện trưởng Sốt rét‐KST‐CT Trung ương, ThS.BS. Phạm Minh Đức ‐ Giám đốc Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi, BS.CKII. Phan Minh Đan ‐ Phó giám đốc Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi, ThS.BS. Võ Thành Tân ‐ Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ngãi. Ngoài ra còn có sự tham dự của các lãnh đạo cùng cán bộ chuyên môn các Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh (CDC)của 15 tỉnh miền Trung‐Tây Nguyên (MT‐TN) và một số Trung tâm Y tế huyện trọng điểm sốt rét trong khu vực.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, PGS.TS. Hồ Văn Hoàng cho biết trong những năm qua, nhờ sự quan tâm đầu tư, chỉ đạo của Bộ Y tế, Chương trình phòng chống và loại trừ sốt rét (PC & LTSR) và sự nỗ lực không ngừng của ngành y tế nên đã hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại do bệnh sốt rét gây ra.Các hoạt động PC & LTSR tại khu vực MT‐TN luôn được Viện Sốt rét ‐ KST ‐ CT Quy Nhơn và ngành y tế các địa phương luôn hướng đến mục tiêu loại trừ bệnh sốt rét toàn khu vực cũng như cả nước vào năm 2030 theo định hướng của Bộ Y tế. Đến cuối năm 2023, tỉnh Quảng Ngãilà tỉnh thứ ba (3/15 tỉnh khu vực MT‐TN) được công nhận đạt đượcloại trừ bệnh sốt rét và các tỉnh còn lại đang phấn đấu hoàn thành loại trừ sốt rét theo lộ trình đã được Bộ Y tế phê duyệt.
Tại Hội nghị, theo Báo cáo đánh giá kết quả phòng chống và loại trừ sốt rét khu vực MT‐TN năm 2023, ThS.BS. Nguyễn Duy Sơn (Phụ trách khoa Dịch tễ, Viện Sốt rét ‐ KST ‐ CT Quy Nhơn) cho biết khu vực MT‐TN luôn được xem là khu vực trọng điểm sốt rét của cả nước. Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức, kết quả PC:
Bảng 1. Số BNSR, SRAT và TVSR năm 11 tháng 2023 so với cùng kỳ 2022
| Địa điểm | BNSR | SRAT | TVSR | |||||||
| 2023 | 2022 | Số ca (+;‐) | % (+;‐) | 2023 | 2022 | % (+;‐) | 2023 | 2022 | % (+; ) | |
| Quảng Bình | 2 | 6 | ‐4 | ‐66,67 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Quảng Trị | 1 | 18 | ‐17 | ‐94,44 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| T.T‐ Huế | 3 | 0 | 3 | (+) | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| TP Đà Nẵng | 1 | 1 | 0 | 0,00 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Quảng Nam | 3 | 1 | 2 | 200,00 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Quảng Ngãi | 0 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Bình Định | 2 | 2 | 0 | 0,00 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Phú Yên | 9 | 22 | ‐13 | ‐59,09 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Khánh Hoà | 186 | 10 | 176 | 1760,00 | 2 | 0 | (+) | 0 | 0 |
|
| Ninh Thuận | 9 | 5 | 4 | 80,00 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Bình Thuận | 4 | 2 | 2 | 100,00 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Gia Lai | 11 | 187 | ‐176 | ‐94,12 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Kon Tum | 2 | 4 | ‐2 | ‐50,00 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Đắk Lắk | 8 | 11 | ‐3 | ‐27,27 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Đắk Nông | 5 | 8 | ‐3 | ‐37,50 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Miền Trung | 220 | 67 | 153 | 228,36 | 2 | 0 | (+) | 0 | 0 |
|
| Tây Nguyên | 26 | 210 | ‐184 | ‐87,62 | 0 | 0 |
| 0 | 0 |
|
| Toàn miền | 246 | 277 | ‐31 | ‐11,19 | 2 | 0 | (+) | 0 | 0 |
|
Trong thời gian qua, Ban Lãnh đạo Viện Sốt rét ‐ KST ‐ CT Quy Nhơn thường xuyên chỉ đạo công tác PC
Viện Sốt rét ‐ KST ‐ CT Quy Nhơn đã rà soát các tiêu chí loại trừ sốt rét, hỗ trợ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ngãi hoàn thành hồ sơ công nhận loại trừ sốt rét cho tỉnh vào cuối năm 2023. Bên cạnh đó, Viện cũng đã đôn đốc, chỉ đạo các tỉnh xây dựng lộ trình loại trừ sốt rét và đã tổ chức thành công Hội nghị rà soát lộ trình loại trừ sốt rét đến năm 2030 cho các tỉnh thuộc khu vực MT‐TN. Dự kiến năm 2024, tỉnh Bình Định sẽ phấn đấu đạt được các tiêu chí loại trừ bệnh sốt rét.
Thực hiện chỉ đạo tuyến đối với các tỉnh trong khu vực, đánh giá tình hình sốt rét và đưa ra những giải pháp thích hợp cho từng địa phương, thúc đẩy nhanh quá trình loại trừ sốt rét trên toàn khu vực.
Các tỉnh đã chỉ đạo nâng cao chất lượng các biện pháp chuyên môn kỹ thuật trong các chiến dịch PCSR và điều trị bệnh nhân sốt rét theo Hướng dẫn Chẩn đoán và điều trị (2023) và Hướng dẫn Giám sát và phòng chống bệnh sốt rét (2021) của Bộ Y tế, các đơn vị điều trị đã chỉ đạo điều trị tiệt căn và theo dõi điều trị bệnh nhân sốt rét;
Về đánh giá kết quả PC & LTSR tại Việt Nam năm 2023, TS.BS. Ngô Đức Thắng (Trưởng khoa Dịch tễ‐Viện Sốt rét‐KST‐CT Trung ương) cho biết: Tình hình sốt rét cả nước năm 2023ổn định, BNSR trong 11 tháng đầu năm 2023 là 455 trường hợp, so với cùng kỳ năm 2022 giảm 2,57%. BNSR phân bố chủ yếu tại khu vực miền Trung ‐ Tây Nguyên và tỉnh Lai Châu ở khu vực miền núi phía Bắc. Về loại trừ sốt rét, hiện nay cả nước đã có 46 tỉnh/thành phố đạt các tiêu chí LTSR, do đócác địa phương này cần tăng cường giám sát các trường hợp sốt rét nhập cảnh, ngoại lai và không để sốt rét quay trở lại.
Cũng trong khuôn khổ Hội nghị, TS.BS.Huỳnh Hồng Quang (Phó Viện trưởng ‐ Viện Sốt rét‐KST‐CT Quy Nhơn) trình bày Báo cáo cập nhật tình hình kháng thuốc do ký sinh trùng sốt rét: Plasmodium falciparum, Plasmodium vivax, Plasmodium malariaetại khu vực MT‐TN. TS. Đỗ Văn Nguyên (Viện Sốt rét‐KST‐CT Quy Nhơn) đã chia sẻ về tình hình véc‐tơ sốt rét tại khu vực MT‐TN. Các báo cáo đã cung cấp những thông tin vô cùng quan trọng liên quan đến công tác điều trị bệnh nhân sốt rét,những khó khăn trong ứng phó với tình trạng kháng thuốc điều trị sốt rét, cũng như những thách thức trong công tác phòng chống véc‐tơ sốt rét, tình trạng kháng hóa chất diệt côn trùng, đồng thời đưa ra những khuyến nghị cụ thể, xác đáng cho công tácPC & LTSR trong thời gian đến.
Báo cáo cập nhật tình hình sốt rét kháng thuốc do KSTSR tại khu vực miền Trung ‐ Tây NguyênHội nghị cũng lắng nghe báo cáo tham luận của các địa phương có tình hình tình sốt rét trọng điểm như Khánh Hòa, Đắk Lắk, Báo cáo công tác loại trừ bệnh sốt rét và kế hoạch phòng ngừa sốt rét quay trở lại tại tỉnh Quảng Ngãi.Nhìn chung, các báo cáo viên đã đánh giá tổng thể về tình hình thực hiện các mục tiêu phòng chống và loại trừ sốt rét từng địa phương và đưa ra một số đề xuất và kiến nghị như việc mua sắm vật tư, hóa chất, thuốc sốt rét còn gặp nhiều khó khăn (chưa có hướng dẫn cụ thể, số lượng mua ít), dân số sống trong vùng bệnh sốt rét lưu hành còn cao, vấn đề giám sát, quản lý PCSR cho đối tượng dân di biến động vẫn còn là một thách thức lớn.
Phát biểu tổng kết Hội nghị, PGS.TS. Hồ Văn Hoàng ‐Viện trưởng Viện Sốt rét ‐ KST ‐ CT Quy Nhơn đã nhấn mạnh một số nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới:
‐ Tiếp tục củng cố, kiện toàn nhân sự choKhoa Ký sinh trùng ‐ Côn trùng tại CDC các tỉnh, tăng cường nhân lực cho công tác phòng chống sốt rét và các bệnh do ký sinh trùng truyền, công tác phòng chống véc tơ;
‐ CDC các tỉnh cần chủ động xây dựng kế hoạch phòng chống và loại trừ sốt rét và trình Sở Y tế xem xét và tham mưu các cho cơ quan chức năng của tỉnh về định mức tiêu chuẩn kỹ thuật của kế hoạch;
‐ Các tỉnh chủ động trong kế hoạch cung ứng thuốc, vật tư hóa chất phục vụ công tác phòng chống sốt rét và loại trừ sốt rét tại địa phương;
‐ Nâng cao hiệu quả trong hoạt động chẩn đoán điều trị BNSR, củng cố hoạt động của các điểm kính hiển vi;
‐ Các tỉnh sau khi có kế hoạch phòng ngừa sốt rét quay trở lại, đề nghị Viện Sốt rét ‐ KST ‐ CT Trung ương sớm ban hành hướng dẫn cho các địa phương thực hiện, không để sốt rét ngoại lai lây lan thành sốt rét thứ truyền, cũng như sốt rét nội địa;
‐ Trong năm 2024, khoa Dịch tễ của hai Viện Sốt rét ‐KST‐CTQuy Nhơn và Viện Sốt rét ‐KST‐CTTrung ương cùng phối hợp và hỗ trợ xây dựng hồ sơ loại trừ sốt rét cho tỉnh Bình Định.
Cũng trong dịp này, PGS.TS. Hồ Văn Hoàng ‐Viện trưởng Viện Sốt rét ‐KST‐CT Quy Nhơn đã công bố và trao Quyết định công nhận tỉnh Quảng Ngãi đạt các Tiêu chí loại trừ bệnh sốt rét trên quy mô toàn tỉnh.
Tác giả: PGS.TS. Hồ Văn Hoàng
ThS.BS. Nguyễn Duy Sơn, ThS. Trịnh Hữu Toàn
