Chào mừng bạn đến với website Viện Sốt rét-KST-CT Quy Nhơn

  DANH MỤC

  Liên kết website

  Bản đồ

  Thống kế truy cập

Đang online: 7
Hôm nay: 0
Hôm qua: 14
Tuần này: 203
7 ngày trước: 246
Tháng này: 1543
30 ngày trước: 1600

Gánh nặng bệnh sốt rét: Xu hướng và tiến độ đạt các mục tiêu trong chiến lược kỹ thuật toàn cầu của Tổ chức Y tế thế giới (Phần 4)

6. Số ca mắc và tử vong do sốt rét tại khu vực châu Âu, 2000‐2024

Kể từ năm 2015, châu Âu không còn sốt rét và quốc gia cuối cùng báo cáo
trường hợp sốt rét nội địa là Tajikistan vào năm 2014.

Trong cả giai đoạn 2000‐2024, không có trường hợp TVSR nào được báo cáo ở châu
Âu.

7. Số ca mắc và tử vong do sốt rét ở khu vực Đông Nam Á, 2000‐2024

Trong năm 2024, có 2,7 triệu ca mắc sốt rét tại 6 quốc gia lưu hành trong
khu vực, chiếm chưa đến 1% tổng số ca mắc trên toàn cầu. Riêng Ấn Độ chiếm
73,3% tổng số ca mắc trong khu vực (Hình 2.13c). Hơn một nửa số ca mắc trong
khu vực là do P. vivax. Từ năm 2000‐2015,
số ca mắc giảm 64,8%, cụ thể từ 23,6 triệu ca năm 2000 xuống còn 8,3 triệu ca
năm 2015. Sự suy giảm này tiếp tục được duy trì trong giai đoạn 2015‐2024, với
tỷ lệ giảm 67,5%.

So sánh số ca mắc năm 2024 với năm 2023 thì không có sự thay đổi. Mặc dù
không có sự thay đổi ở cấp độ khu vực, nhưng số ca mắc giảm đã được báo cáo ở
Bangladesh (21%), Myanmar (17,2%) và Thái Lan (14,1%), trong khi số ca mắc tăng
ở Triều Tiên (65,6%), Ấn Độ (11,1%) và Nepal (146,7%; từ 15 lên 37 ca). Tại Ấn
Độ, hầu hết các huyện đều báo cáo giảm, mặc dù vẫn xảy ra các đợt bùng phát cục
bộ. Sự gia tăng số ca mắc sốt rét ở Nepal có thể liên quan đến vị trí địa lý gần
biên giới nơi dễ xâm nhập từ Ấn Độ, điều này có thể ảnh hưởng đến các nỗ lực LTSR.
Năm 2024, tỷ lệ mắc sốt rét vẫn giữ nguyên như năm 2023, ở mức 1,9 ca trên 1000
DS nguy cơ (Hình 13a). Trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2015, và từ năm 2015
đến năm 2024, tỷ lệ mắc bệnh đã giảm mạnh lần lượt là 71,7% và 69,4%.

Bảng 6. Ước tính số ca mắc và tử vong sốt rét khu vực Đông Nam Á,
2000‐2024

Năm

Số ca mắc (x1000)

%

P. vivax

Số ca tử vong

Ước tính

Cận dưới

Cận trên

Ước tính

Cận dưới

Cận trên

2000

23.600

18.900

29.500

47.4%

36.500

19.900

57.000

2001

23.700

19.200

29.800

50.4%

35.100

19.400

54.200

2002

21.900

17.400

27.800

49.7%

32.900

17.900

51.200

2003

22.900

18.100

29.000

52.3%

32.900

18.100

51.400

2004

24.900

19.600

32.200

51.6%

36.200

19.400

56.800

2005

25.900

19.800

34.600

53.7%

36.300

19.400

58.600

2006

19.400

15.000

25.800

51.2%

28.400

15.100

46.000

2007

18.200

14.200

23.900

48.7%

27.200

14.500

44.000

2008

18.300

14.100

23.900

46.6%

28.300

15.200

44.800

2009

17.600

13.700

23.100

44.2%

28.100

15.000

45.300

2010

17.000

13.600

21.400

44.0%

27.100

14.800

42.000

2011

13.900

11.300

17.300

45.0%

21.900

12.100

33.600

2012

11.600

9.500

14.200

47.1%

17.700

10.000

26.900

2013

8.300

6.700

10.100

46.0%

12.800

6.800

19.900

2014

8.300

6.800

10.000

34.2%

15.000

7.600

23.700

2015

8.300

6 900

10.000

33.5%

15.200

7.600

24.000

2016

8.100

6 400

10.100

34.7%

14.600

7.200

23.800

2017

6.000

4 800

7.400

37.3%

10.500

5.200

16.900

2018

4.500

3 200

5.900

51.7%

6.500

3.200

10.700

2019

3.800

2 500

5.100

53.6%

5.300

2.500

8.900

2020

3.400

2 200

4.800

37.1%

6.000

2.600

10.500

2021

3.600

2 200

5.300

40.8%

6.000

2 600

10.900

2022

2.500

2 000

4.400

51.8%

3.500

1.900

6.000

2023

2.700

2 100

5.400

53.0%

3.800

2.100

6.700

2024

2.700

2 100

5.100

52.4%

3.900

2.000

6.600

Năm 2024, có 3.900 ca tử vong do sốt rét (Bảng 6), trong đó Ấn Độ chiếm
88,7% tổng số ca tử vong trong khu vực. Gần 1/4 tổng số ca tử vong do sốt rét
trong khu vực là ở trẻ em dưới 5 tuổi.

Hình 13. Xu hướng (a) Tỷ lệ hiện mắc (số ca/1000 DS nguy
cơ) và (b) Tỷ lệ mắc (số chết/100.000
DS nguy cơ), 2000‐2024; và (c) Số ca
mắc theo quốc gia ở khu vực Đông Nam Á, 2024

Từ năm 2000 đến năm 2015, số ca tử vong giảm gần 60% và xu hướng giảm này
tiếp tục tăng tốc trong giai đoạn 2015‐2024, với mức giảm 74%. Từ năm 2000 đến
năm 2015 và từ năm 2015 đến năm 2024, tỷ lệ tử vong giảm lần lượt 67,6% và
72,7%. Tỷ lệ tử vong do sốt rét vẫn không thay đổi từ năm 2023 đến năm 2024
(Hình 13b).

Khu vực Đông Nam Á đã đạt được các mốc quan trọng của GTS 2020 cả về tỷ lệ
tử vong và tỷ lệ mắc sốt rét (Hình 14) và vẫn đang trên đà đạt được các mục
tiêu của GTS 2025 và mục tiêu của GTS 2030 về tỷ lệ tử vong. Sri Lanka và
Timor‐Leste là hai quốc gia đã được chứng nhận LTSR lần lượt vào năm 2016 và
2025 và Bhutan đã báo cáo không có trường hợp mắc bệnh sốt rét nào kể từ năm
2022.

Cả Ấn Độ và Nepal đang trên đà đạt mục tiêu GTS về giảm tỷ lệ mắc bệnh 75%
vào năm 2025 và giảm 70% trở lên vào năm 2024 (Hình 5, Bảng 2).

Bangladesh, Triều Tiên và Thái Lan đã giảm tỷ lệ mắc bệnh từ 25‐70%, trong
khi Myanmar có mức tăng trên 70%.

Sự gia tăng các trường hợp mắc ở Myanmar là do tình trạng bất ổn chính trị
và xã hội.

Hình 14. So sánh tiến độ giảm
(a) Tỷ lệ mắc mới và (b) Tỷ lệ tử vong do sốt rét tại Khu vực
Đông Nam Á theo hai kịch bản: Duy trì xu hướng hiện tại (xanh dương) và Đạt được
mục tiêu GTS (xanh lá cây)

Năm 2024, không có trường hợp tử vong do sốt rét nào được báo cáo ở Bhutan
và Triều Tiên. Bangladesh, Ấn Độ và Thái Lan đang trên đà đạt được mục tiêu GTS
về tỷ lệ tử vong, với mức giảm tỷ lệ tử vong từ 70% trở lên và Myanmar và Nepal
đã giảm từ 25% đến 70% (Hình 6).

8. Số ca mắc và tử vong do sốt rét tại khu vực Tây Thái Bình Dương (2000‐2024)

Năm 2024, có 2,4 triệu ca mắc sốt rét tại 9 quốc gia lưu hành sốt rét ở
khu vực Tây Thái Bình Dương (Bảng 7), chiếm chưa đến 1% tổng số ca mắc trên
toàn cầu. Papua New Guinea chiếm hơn một nửa số ca mắc sốt rét ước tính trong
khu vực (65,6%), tiếp theo là Indonesia (25,8%) và Quần đảo Solomon (7,4%)
(Hình 15c).

Có 4 quốc gia có ít hơn 1.000 ca mắc, gồm Campuchia (322 ca), Lào (538
ca), Hàn Quốc (640 ca) và Việt Nam (239 ca). Hơn ¼ tổng số ca mắc trong khu vực
là do P. vivax gây ra. Từ năm 2000 đến
năm 2015, số ca mắc giảm 42,1%, từ 3,9 triệu ca năm 2000 xuống còn 2,3 triệu ca
năm 2015. Tốc độ giảm này đã chậm chỉ còn 7,1% trong giai đoạn từ năm 2015 đến
năm 2024. Số ca mắc đã tăng 8,6% trong giai đoạn 2023‐2024. Sự gia tăng gần đây
chủ yếu là do sự gia tăng số ca ở Indonesia (+121.000 ca; 23,7%), Papua New
Guinea (+75.700 ca; 5%) và Philippines (+8.200 ca, 53%). Số ca mắc ở các quốc
gia khác trong khu vực thì giảm.

Từ năm 2000 đến năm 2015, tỷ lệ mắc bệnh sốt rét đã giảm 48,9%, từ 4,5 xuống
còn 2,3 ca/1000 DS nguy cơ, nhưng từ năm 2023 đến năm 2024, tỷ lệ mắc sốt rét
tăng 9,5%, từ 2,1 lên 2,3 ca trên 1000 dân số nguy cơ (Hình 15a).

Bảng 7. Ước tính số ca mắc và tử vong sốt rét khu vực Tây Thái Bình Dương
(2000‐2024)

Năm

Số ca mắc (x1000)

%

P. vivax

Số ca tử vong

Ước tính

Cận dưới

Cận trên

Ước tính

Cận dưới

Cận trên

2000

3.947

2.884

5.207

28.3%

8.200

5.300

12.400

2001

3.635

2.629

4.839

31.4%

7.200

4.600

11.000

2002

3,366

2.457

4.498

32.6%

6.300

3.900

9.700

2003

3.548

2.614

4.673

31.8%

6.700

4.200

10.400

2004

3.789

2.673

5.165

33.1%

7.000

4.100

11.400

2005

3.489

2.518

4.682

37.2%

6.100

3.700

9.700

2006

3.849

2.864

5.060

36.2%

6.800

4.300

10.500

2007

3.100

2.222

4.200

35.3%

5.600

3.200

8.900

2008

2.942

2.120

3.992

35.4%

5.300

3.000

8.500

2009

3.510

2.497

4.749

33.1%

6.500

3.700

10.500

2010

3.668

2.953

4.543

33.7%

6.700

4.000

10.000

2011

3.233

2.648

3.965

34.5%

5.900

3.500

8.700

2012

3.495

2.642

4.866

34.4%

6.300

3.500

10.300

2013

3.286

2.612

4.109

27.7%

6.400

3.700

10.000

2014

3.177

2.488

4.089

35.1%

5.700

3.400

8.800

2015

2.286

1.953

2.680

34.9%

4.100

2.600

5.900

2016

2.559

2.147

3.025

30.3%

4.800

2.900

7.200

2017

2.323

1.889

2.850

31.2%

4.400

2.600

6.600

2018

2.155

1.699

2.702

33.2%

3.900

2.200

6.200

2019

2.087

1.644

2.584

31.7%

3.900

2200

6.100

2020

2.149

1.687

2.658

29.5%

4.100

2.300

6.500

2021

1.845

1.460

2.259

32.8%

3.400

1.900

5.400

2022

2.398

1.884

2.957

29.1%

4.600

2.500

7.200

2023

2.255

1.779

2.766

31.0%

4.200

2.400

6.700

2024

2.448

1.951

2.981

28.7%

4.700

2.600

7.400

Sự gia tăng sốt rét ở Papua New Guinea trùng khớp với việc trì hoãn các biện
pháp kiểm soát véc tơ, tình trạng thiếu hụt các thiết bị chẩn đoán và điều trị,
hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ ở các khu vực vùng sâu, vùng xa và sự gia
tăng các điểm muỗi sốt rét sinh sản do biến đổi khí hậu.

Xu hướng mắc sốt rét ở Indonesia chủ yếu được quan sát thấy ở các tỉnh
phía Đông xa xôi, chẳng hạn như Papua và Tây Papua, chịu ảnh hưởng bởi sự di
dân, hạn chế tiếp cận các dịch vụ y tế và sự khác biệt về phạm vi bao phủ các
biện pháp kiểm soát véc tơ truyền bệnh, trong bối cảnh gia tăng và mở rộng các
hoạt động phát hiện ca bệnh chủ động.

Tại Philippines, các đợt bùng phát sốt rét cục bộ (đặc biệt ở Palawan và khu
vực bị ảnh hưởng bởi xung đột) xảy ra trong bối cảnh lan truyền sốt rét liên
quan đến rừng, những thiếu sót trong việc cung cấp dịch vụ y tế và thiếu giám
sát các nhóm dân di biến động và người bản địa.

Năm 2024, tổng cộng có 4.700 ca tử vong do sốt rét trong khu vực, tăng
11,9% so với năm 2023 (Bảng 7). Papua New Guinea chiếm 78,2% tổng số ca tử vong
trong khu vực; khoảng 77% trường hợp ở Papua New Guinea là do KSTSR P. falciparum.

Trẻ em dưới 5 tuổi chiếm 40% tổng số ca tử vong trong khu vực. Từ năm 2023‐2024,
tổng số ca tử vong tăng gần 500 ca do sự gia tăng ở Indonesia, Papua New Guinea
và Philippines. Số ca tử vong giảm một nửa trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm
2015, nhưng xu hướng giảm này đã đảo ngược từ năm 2015 đến năm 2024, với mức
tăng 14,6%. Không có trường hợp tử vong do sốt rét nào được báo cáo tại Hàn Quốc
và Vanuatu kể từ năm 2012, Campuchia kể từ năm 2018 và Việt Nam kể từ năm 2019.

Campuchia và Lào đều không có trường hợp tử vong do sốt rét nào được báo
cáo trong năm 2024. Không có trường hợp tử vong nào do sốt rét ở người được báo
cáo tại Malaysia kể từ năm 2018, tuy nhiên, một số ít trường hợp tử vong sốt
rét do P. knowlesi đã được báo cáo mỗi
năm kể từ đó, với ba trường hợp tử vong xảy ra vào năm 2024.

Tỷ lệ tử vong đã giảm một nửa từ năm 2000 đến năm 2015 nhưng vẫn không
thay đổi kể từ đó, bất chấp những biến động trong giai đoạn 2015‐2024 và được ước
tính là 0,4/100.000 DS nguy cơ trong năm
2024 (Hình 15b). Khu vực Tây Thái Bình Dương đã không đạt được các mốc quan trọng
của GTS 2020 về tỷ lệ mắc hoặc tử vong do sốt rét và tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử
vong năm 2024 đều không đạt mục tiêu của GTS. Tỷ lệ mắc bệnh cao gấp 3 lần so với
mục tiêu 0,7/100 DS có nguy cơ, và tỷ lệ tử vong cao gấp 4 lần so mục tiêu 0,1
ca tử vong/100.000 dân số có nguy cơ (Hình 16).

Hình 15. Xu hướng sốt rét (a) Tỷ lệ hiện mắc (số ca/1000 dân số
nguy cơ) và (b) Tỷ lệ mắc (số chết/100.000
DS nguy cơ), 2000‐2024; và (c) Số ca
mắc theo quốc gia ở khu vực Tây Thái Bình Dương, 2024.

Tỷ lệ mắc và tử vong sốt rét không giảm chủ yếu là do số ca mắc và tử vong
tăng từ 25% đến 70% ở Papua New Guinea, nơi chiếm phần lớn gánh nặng sốt rét
trong khu vực (Hình 15c). Tỷ lệ mắc bệnh tăng 70% trở lên ở Quần đảo Solomon,
nơi cũng chiếm một tỷ lệ lớn các trường hợp mắc trong khu vực, và Vanuatu, nơi
xu hướng cần được diễn giải một cách thận trọng do số ca mắc thấp. Năm 2015,
Vanuatu bị ảnh hưởng bởi một cơn bão lớn làm gián đoạn nghiêm trọng các dịch vụ
chẩn đoán sốt rét và chăm sóc y tế.

Do đó, có khả năng số ca mắc sốt rét năm 2015 đã bị đánh giá thấp. Điều
này làm sai lệch việc đánh giá tiến độ đạt được các mục tiêu GTS so với mức cơ
sở năm 2015 của Vanuatu. Trung Quốc đã được cấp chứng nhận LTSR vào năm 2021,
và Malaysia đã báo cáo không có trường hợp sốt rét nào do KSTSR ở người gây ra
trong năm thứ bảy liên tiếp kể từ năm 2018. Các quốc gia gồm Campuchia, Lào và
Việt Nam, tỷ lệ mắc giảm từ 70% trở lên, trong khi Indonesia và Philippines mỗi
nước giảm từ 25% đến 70% (Hình 5, Bảng 7).

Không có sự khác biệt về tỷ lệ mắc bệnh giữa năm 2015 và năm 2024 ở Hàn Quốc.

Hình 2.16. So sánh tiến độ giảm a)
tỷ lệ mắc mới và b) tỷ lệ tử vong do sốt rét tại Khu vực Tây Thái BÌnh Dương
theo hai kịch bản: Duy trì xu hướng hiện tại (xanh dương) và Đạt được mục tiêu
GTS (xanh lá cây)

Hầu hết các nước trong khu vực đang trên đà đạt được các mục tiêu GTS 2025
về tỷ lệ tử vong và không có trường hợp tử vong sốt rét nào được báo cáo
(Campuchia, Lào, Malaysia, Hàn Quốc, Vanuatu và Việt Nam). Indonesia và
Philippines có mức giảm từ 25% đến 70% (Hình 16). Tỷ lệ tử vong tăng lên ở
Papua New Guinea (tăng từ 25% đến 70%) và Quần đảo Solomon (tăng từ 70% trở
lên).

(còn nữa)—> Tiếp theo Phần 5

TS. Đỗ Văn Nguyên và
TS.BS. Huỳnh Hồng Quang

Viện Sốt
rét‐KST‐CT Quy Nhơn

Chia sẻ:

Tin cùng chuyên mục

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 11 ‐ Hết)

|

ĐỊNH HƯỚNG & KHUYẾN NGHỊ TƯƠNG LAI Việc phát triển một mạng lưới giám sát toàn cầu an toàn, dùng chung & thông minh cho các bệnh truyền nhiễm mới…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 10)

|

Làm thế nào để tuân thủ luật chuyển dữ liệu xuyên biên giới? Khi chuyển dữ liệu xuyên biên giới, cả hai bên phải tuân thủ luật pháp và quy…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 9)

|

Giảm thiểu dữ liệu & Mã hóa ẩn danh Việc chỉ chuyển giao dữ liệu tối thiểu cần thiết là nền tảng của cả GDPR & tiêu chuẩn “tối thiểu…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 8)

|

Chuyển dữ liệu xuyên biên giới: Rủi ro và giải pháp Nội dung này xem xét các rủi ro về quy định, an ninh & vận hành của việc chuyển…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 7)

|

MỘT SỐ CÂU HỎI THƯỜNG GẶP Các tổ chức CSSK gặp phải thách thức chính nào trong việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới? Các tổ chức CSSK phải đối…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 6)

|

* Tiến hành đánh giá rủi ro và tác động Sau khi xác minh cơ sở pháp lý, hãy đánh giá các rủi ro liên quan đến mỗi lần chuyển…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 5)

|

Tại nhiều quốc gia thu nhập thấp và trung bình, hệ thống y tế yếu kém, các vấn đề chính trị dai dẳng và phương pháp báo cáo không đầy…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 4)

|

Quá trình sàng lọc gồm hai giai đoạn (Xem xét tiêu đề và tóm tắt và Xem xét toàn văn). Một tiêu chí đơn giản hơn đánh giá chất lượng…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 3)

|

Quy định Y tế Quốc tế là một văn kiện luật quốc tế có tính ràng buộc pháp lý đối với 197 quốc gia, bao gồm 194 quốc gia thành…

Chia sẻ dữ liệu bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới giữa các quốc gia: thách thức & lợi điểm trong an ninh y tế toàn cầu (Phần 2)

|

Chương trình An ninh Y tế Toàn cầu (ANYTTC) nhằm tiến tới một thế giới an toàn hơn với các nguy cơ do bệnh truyền nhiễm gây ra, ngăn ngừa…