Ngày 12/2/2015. BANGKOK‐ Các chuyên gia: kháng thuốc cản trở cơ hội để tiêu diệt sốt rét (Experts: Drug Resistance Thwarts Chances to Eradicate Malaria). Các sự lựa chọn đang chạy trong cuộc đua nhằm loại trừ bệnh sốt rét trước khi ký sinh trùng chịu trách nhiệm về căn bệnh gây chết ngườiláu lỉnh đề kháng với lớp thuốc mới nhất ở con người‐một loại thuốc thảo dược được gọi là artemisinin.

Benjamin Rolfe, Thư ký điều hành Liên minh sốt rét của các nhà lãnh đạo châu Á‐Thái Bình Dương,nói với đài VOA. (Zinlat Aung / VOA News)

“Có rất ít sự lựa chọn và thực sự có rất ít thuốc đang trong quá trình nghiên cứu,vì vậy thực sự chúng ta có một phát đạn để loại trừ căn bệnh này, nếu chúng ta không loại trừ căn bệnh này trongvòng 15 năm tới chúng ta sẽmấtcác công cụ của chúng ta, mất kho vũ khí và chúng ta rất có khả năng thực sự gần như chắc chắn nhìn thấy sự tái diễn của căn bệnh này ở khu vực châu Á‐ Thái Bình Dương và sau đó hậu quả là khu vực châu Phi“, Benjamin Rolfe, Thư ký điều hànhLiên minh sốt rét của các nhà lãnh đạo châu Á Thái Bình Dương (Asia Pacific Leaders Malaria Alliance_APLMA) cho biết. Rolfe gọi tình hình này là “một vấn đề khẩn cấp của y tế công cộngtrên toàn cầu“ (a global public health emergency), ông nói với đài VOA trong một chương trình tại một cuộc họp hai ngàyở Bangkok của APLMA và sự ứng phó khẩn cấp đến sự đề kháng của artemisinine (Emergency Response to Artemisinin Resistance_ERAR).

Các quan chức y tế công cộng đã báo động rằng các loại thuốc được sử dụng nhiều nhất để chống lại chủng nguy hiểm nhất của bệnh sốt rét đang trở nên không hiệu quả trong tiểu vùng sông Mê Kông (Greater Mekong sub‐region).“Chúng tôi đã nhìn thấy điều này xảy ra với các loại thuốc trước đó như chloroquine”,Rolfe giải thích: “Sự đề kháng lan rộng từ khu vực này qua Ấn Độ vào châu Phi. Và chúng tôi rất lo ngại rằng điều đó có thể xảy ra một lần nữa“. Một khu vực đặc biệt quan tâm là biên giới dài giữa Ấn Độ‐Myanmar, “Ấn Độcó gánh nặng rất cao của bệnh sốt rét và gây ra rất nhiều khó khăn trong những năm gần đâyvà nếu sự đề kháng lây lan qua Ấn Độ đến châu Phi thì chúng ta nhìn thấy nguy cơgây ra hàng triệu người tử vong“, Rolfe nói.

Đặc biệt, Các chính phủ Australia và Việt Nam đã được ca ngợi bởi những người tham gia tại cuộc họp Bangkok cho thấy sự lãnh đạo trong cuộc chiến để loại trừ bệnh sốt rét nhưng có mối quan ngại về sự thiếu một mức độ cam kết tương tự từ các nhà lãnh đạo khác.“Nếu không có sự đầu tư thì sẽ không có tiền để thực hiện điều này và chúng ta sẽ thất bại”, Rolfe cảnh báo.

APLMA đã được hình thành trong Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á được tổ chức tại Brunei vào năm 2013 do lo ngại của các nhà lãnh đạo về những nguy cơ hồi sinh của bệnh sốt rét, đặc biệt là do sự gia tăng kháng thuốc trong khu vực tiểu vùng sông Mekong.Được chiết xuất từ cây ngải tây ngọt (sweet wormwood plant), artemisinin và các dẫn xuất của nó đã có thể nhanh chóng làm giảm số lượng ký sinh trùng Plasmodium ở trong máu của bệnh nhân sốt rétnhưng ký sinh trùng sốt rét đã được xác địnhđề kháng với loại thuốc được coi là vũ khí cuối cùng bảo vệ chống lại bệnh sốt rét tại nhiều nơi của5 quốc gia Đông Nam Á: Campuchia, Thái Lan, Lào, Việt Nam và Myanmar (còn được gọi là Miến Điện).Trong một khu vực ở phía tây Campuchia, gần biên giới Thái Lan, có 3 nhóm ký sinh trùng sốt rét falciparum riêng biệt đề khángvới artemisinin đã được xác định, theo một nghiên cứu được công bố vào năm 2013 trên tạp chí Nature Genetics.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) có khoảng 198 triệu trường hợp mắc bệnh sốt rét trên toàn thế giới vào năm 2013 và khoảng 584.000 trường hợp tử vong. 90% của tất cả các trường hợp tử vong sốt rét xảy ra ở châu Phi, nơi có khoảng 437.000 trẻ em châu Phi đã chết trước ngày sinh nhật thứ 5 do bệnh sốt rét vào năm 2013.Từ năm 2000đến 2013 (năm gần nhất có số liệu thống kê) tỷ lệ mắc bệnh sốt rét đã giảm 30% trên toàn cầuvà trong cùng kỳ tỷ lệ tử vong sốt rét giảm khoảng 47% trên toàn thế giới và 54% ở Châu Phi.