Trong quá trình chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ phòng chống sốt rét tại các huyện vùng cao, miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế; một vấn đề thường ảnh hưởng đến thành quả công tác là tình trạng giao lưu qua lại của người dân ở biên giới không kiểm soát hết được nên sốt rét có những đợt bùng phát gia tăng. Tôi nghĩ ngay đến người cộng sự có thể thực hiện được giải pháp kiểm soát nhằm chủ động ngăn chặn sốt rét ở biên giới nên đã tiếp cận với quân y bộ đội biên phòng Trần Việt Anh.
Trần Việt Anh sinh năm 1978, 3 năm sau ngày đất nước được hoàn toàn giải phóng. Xuất thân từ gia đình ở Lệ Thủy, Quảng Bình; cha mẹ là cán bộ hưu trí, một chị giáo viên và hai anh công tác ngành công an. Với truyền thống đó, người con út Việt Anh tình nguyện nhập ngũ vào bộ đội biên phòng khi chưa đầy 22 tuổi. Với tuổi đời còn son và lòng hăng say, nhiệt huyết; sau khi huấn luyện nghiệp vụ biên phòng, người lính trẻ này được đi học y tá quân y. Sau đó tốt nghiệp và phục vụ công tác quân y tại Đồn Biên phòng 633, nay là Đồn Biên phòng cửa khẩu A Đớt thuộc huyện vùng cao, biên giới A Lưới. Với nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ, năm 2003 Việt Anh được đi học lớp y sĩ và mãn khóa năm 2005, mang quân hàm chuẩn uý và tiếp tục về đơn vị cũ công tác; đến năm 2006 được thăng quân hàm thiếu úy. Với nhiệt huyết của tuổi trẻ, y sĩ thiếu úy biên phòng Trần Việt Anh tình nguyện cắm chốt tại cửa khẩu để làm nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ và người dân tại địa bàn đóng quân.
Tôi đã tiếp cận vận động người y sĩ mang quân hàm xanh này tham gia công tác kiểm soát sốt rét biên giới ở cửa khẩu để phát hiện bệnh nhân nhằm có biện pháp chủ động giải quyết sốt rét ngoại lai từ Lào xâm nhập vào nội địa. Sau khi có sự ủng hộ của quân y và chỉ huy đồn biên phòng với chủ trương xây dựng điểm kính hiển vi giám sát tình hình sốt rét ở cửa khẩu, Việt Anh đã tự nguyện học tập thêm về kỹ thuật xét nghiệm; đồng thời được hướng dẫn quy trình thực hiện, trang bị kính hiển vi, vật tư đồng bộ, hóa chất xét nghiệm, que thử chẩn đoán nhanh, thuốc điều trị… để triển khai hoạt động. Lúc đầu còn bỡ ngỡ nhưng với tận tâm, nhiệt tình đã giúp người y sĩ quân hàm xanh này vượt qua những khó khăn, hạn chế về kỹ thuật xét nghiệm ký sinh trùng sốt rét khi mới học tập. Tôi đã động viên Việt Anh cứ từ từ học tập theo phương pháp đào tạo làm “thợ soi kính hiển vi” trước, sau đó sẽ trở thành xét nghiệm viên. Đồng thời tôi đã chọn một kỹ thuật viên giỏi để hướng dẫn kỹ thuật theo phương pháp cầm tay chỉ việc, biết một việc và làm cho tốt việc đó rồi tiếp tục việc khác. Kỹ thuật xét nghiệm bằng que thử chẩn đoán nhanh song hành phương pháp dùng kính hiển vi cũng được phổ cập cùng với hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh sốt rét. Khi tôi đề cập đến phương pháp đào tạo “thợ soi kính hiển vi” trước khi trở thành xét nghiệm viên, bản thân người y sĩ mang quân hàm xanh này cho rằng mình bị đánh giá hơi thấp với một chút tự ái nào đó nhưng đã khiêm tốn tiếp thu khi được giải thích một cách cụ thể. Bản thân tôi đã chỉ đạo triển khai, xây dựng các điểm kính hiển vi ở trạm y tế cơ sở để giám sát tình hình sốt rét tỉnh Thừa Thiên Huế những năm trước nên có kinh nghiệm. Thực tế các điểm kính hiển vi cơ sở không có xét nghiệm viên chuyên trách, vì vậy phải sử dụng nhân viên y tế tại chỗ kiêm nhiệm công tác này. Họ có thể là bác sĩ, y sĩ, y tá, nữ hộ sinh… đang công tác tại trạm y tế tình nguyện đào tạo thêm kỹ thuật xét nghiệm để triển khai điểm kính hiển vi giám sát sốt rét tại địa bàn phụ trách. Chính nhờ giải pháp triển khai mà phần lớn các cơ sở y tế tuyến đầu vùng sốt rét lưu hành đều có điểm kính hiển vi hoạt động. Đồn Biên phòng cửa khẩu A Đớt xây dựng điểm kính hiển vi giám sát sốt rét theo mô hình này và người y sĩ quân y tại đây ban đầu cũng được đào tạo là một “thợ soi kính”.
Sau thời gian đào tạo, người y sĩ quân hàm xanh đã triển khai ngay hoạt động tại đơn vị. Các đối tượng người Lào qua biên giới và người dân ở các thôn bản qua Lào trở về qua cửa khẩu đều được kiểm soát, khám, xét nghiệm máu và có chỉ định điều trị phù hợp, chủ động ngăn chận mầm bệnh ngoại lai xâm nhập vào nội địa làm ảnh hưởng đến tình hình sốt rét của địa phương. Thời gian sau đó tình hình sốt rét tại đây đã ổn định. Từ một “thợ soi kính hiển vi”, người y sĩ quân hàm xanh này đã trở thành một “xét nghiệm viên giỏi” cùng chức năng khám chữa bệnh được giao. Hiện nay với quân hàm trung úy, y sĩ Trần Việt Anh được cử đi đào tạo bác sĩ đa khoa tại Trường Đại học Y Dược Huế. Trước khi đi học, Việt Anh cũng đã đào tạo một người “thợ soi kính hiển vi” khác tại đơn vị để thay thế cho mình.
