Trong những năm qua nhờ sự đầu tư của Đảng và Nhà nước, sự quan tâm chỉ đạo của chính quyền các cấp bộ mặt nông thôn miền núi có nhiều chuyển biến tích cực. Các công trình dân sinh như điện chiếu sáng, hệ thống giao thông, trường học, trạm y tế được đầu tư và nâng cấp. Công tác khám chữa bệnh nói chung và phòng chống sốt rét nói riêng đã thu được những thành tựu đáng kể góp phần vào ổn định chính trị‐ xã hội và chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Tuy nhiên, Hướng Hóa và Đakrông là hai huyện miền núi có đường biên giới với Lào dài gần 200km, thuộc vùng sốt rét lưu hành nặng, tình hình sốt rét diễn biến phức tạp và thường không ổn định. Phần lớn người dân sống ở vùng này là đồng bào dân tộc, điều kiện sống còn nghèo, giao thông từ bản đến trung tâm xã còn xa, một số tập quán không có lợi cho sức khỏe vẫn còn tồn tại như tỷ lệ ngủ màn thấp, đau ốm còn cúng bái đến khi bệnh nặng mới đến cơ sở y tế. Xác định công tác y tế trọng tâm ở các vùng này là sốt rét nên trong quá trình chỉ đạo Sở Y tế phối hợp với các lực lượng trên địa bàn tăng cường nguồn nhân lực và cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị phục vụ công tác khám chữa bệnh và phòng chống sốt rét. Thực hiện chỉ đạo của liên Bộ Y tế ‐ Quốc phòng về chương trình kết hợp quân ‐dân y (KHQDY) trong bảo vệ sức khỏe bộ đội và nhân dân nên trong thời gian qua, Sở Y tế Quảng trị đã phối hợp với Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng thành lập Ban Quân dân y tỉnh, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc đến tận cơ sở Đồn‐ Xã tại các huyện Hướng Hóa và Đakrông, cung cấp các vật tư phòng chống sốt rét như hóa chất, test chẩn đoán nhanh, thuốc sốt rét các loại, thuốc thông thường, kính hiển vi nhằm tạo điều kiện cho Quân Y đồn cấp cứu, khám và chữa bệnh cho nhân dân.
Đến nay, hầu hết các Đồn đã ký kết trách nhiệm hàng năm với UBND xã nơi Đồn đóng quân. Hàng tháng quân y Đồn giao ban với Trạm y tế xã và hàng quý giao ban với Trung tâm y tế huyện để phản ánh hoạt động hợp tác trong khám chữa bệnh và đề xuất các giải pháp trong thời gian đến. Hiện nay đã xây dựng được 7 phòng khám quân‐dân y kết hợp do Quân y chủ trì và 04 trạm xá QDYKH có tăng cường cán bộ quân y về trạm y tế xã tại hai huyện Hướng Hóa, Đakrông; Xây dựng nhiều mô hình trạm xá quân dân y kết hợp phù hợp với điều kiện tự nhiên, xã hội và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu của nhân dân. Nhờ đó mà chỉ tính riêng trong năm 2017, Quân y đồn đã lấy được 3.275 lam máu trong đó có 10 ký sinh trùng sốt rét; điều trị hàng trăm lượt cho bộ đội và cho nhân dân.
Ngoài ra quân y các đồn Biên phòng còn thực hiện tuyên truyền vệ sinh ăn uống, phòng chống sốt rét cho bộ đội và nhân dân được 72 buổi với 3.168 lượt người nghe. Ngoài ra, Quân Y biên phòng kết hợp với Trung tâm Y tế huyện Hướng Hóa khám và cấp thuốc điều trị cho gần 500 người dân tại các bản Hà, bản Lệt của Tân Thành, bản Katup, Katang, Khe đá của Thị trấn Lao bảo vào tháng 4 năm 2018, đồng thời phát các tờ rơi phòng chống các bệnh sốt rét, tiêu chảy. Ghi nhận các thành quả đạt được trong kết hợp quân dân y thời gian qua, Bộ Y tế, Bộ quốc phòng, UBND các cấp đã tặng nhiều bằng khen, giấy khen cho nhiều tập thể và cá nhân có nhiều thành tích.
Bên cạnh những kết quả đạt được công tác kết hợp quân dân y cũng gặp một số khó khăn. Đó là đồng bào dân tộc thiểu số ở đây ít biết tiếng Kinh, đau ốm còn nằm ở nhà không đến cơ sở y tế. Vì vậy để có thể khám chữa bệnh và vận động nhân dân phòng chống dịch bệnh các anh phải dành thời gian để học tiếng địa phương và đi đến bản làng khi người dân yêu cầu. Tâm sự với chúng tôi Y sĩ Lê Văn Đức ‐ Đồn biên phòng Sa Trầm xã Banang, huyện Đakrông sau khi đi khám bệnh cho dân bản về nói: “Mặc dầu còn nhiều khó khăn, thiếu thốn nhưng khi dân bản ốm đau cần đến, Quân Y biên phòng vẫn đi đến từng nhà dân khám và cấp thuốc vì đường sá đến trạm y tế xã còn xa xôi quá”.Để công tác kết hợp quân dân y đi vào chiều sâu và hiệu quả đáp ứng mong đợi của người dân ở các vùng xa, vùng sâu trong khám chữa bệnh nói chung và phòng chống sốt rét nói riêng thì các ngành các cấp cần đầu tư thêm nữa về cơ sở vật chất, các phương tiện khám chữa bệnh, hỗ trợ thêm thuốc men. Đào tạo thường xuyên cho đội ngũ quân y về các chuyên đề y tế, cung cấp các tài liệu truyền thông phù hợp với đối tượng là người dân tộc thiểu số. Xây dựng kế hoạch và thực hiện diễn tập đảm bảo y tế cho khu vực phòng thủ. Cần tổ chức hội nghị kết hợp quân dân y để đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ trong từng giai đoạn và rút kinh nghiệm, xây dựng chương trình kết hợp quân dân y tiếp theo, từng bước thể chế hóa công tác kết hợp quân dân y.
Trao đổi với chúng tôi, Thầy thuốc ưu tú,Thượng tá BS Nguyễn Chí Khanh ‐ chủ nhiệm quân y BĐBP cho biết: “ Kết hợp quân dân y là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống quân và dân y trong công tác chăm sóc sức khỏe cho bộ đội và nhân dân trên địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và bạn Lào; đồng thời góp phần xây dựng và củng cố tiềm lực an ninh‐ quốc phòng, tăng cường tình đoàn kết quân dân, tình hữu nghị Việt ‐ Lào cùng Bộ đôi biên phòng xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị và phát triển”.
