Vaccine phòng bệnh sốt rét đầu tiên trên thế giới sẽ được giới thiệu ở ba quốc gia gồm Ghana, Kenya và Malawi bắt đầu từ năm 2018. Loại vaccine RTS, S giúp hệ thống miễn dịch tấn công ký sinh trùng sốt rét‐ căn bệnh lây lan do muỗi đốt và có số tử vong cao.
Tổ chức Y tế thế giới (TCYTTG) cho hay mũi tiêm này có khả năng cứu sống hàng chục ngàn người. Tuy nhiên vẫn không rõ ràng liệu loại vaccine này sẽ có khả năng sử dụng ở các khu vực nghèo nhất trên thế giới hay không. Vaccin cần được tiêm bốn lần ‐ mỗi tháng một lần trong ba tháng và sau đó là liều thứ tư ở thời điểm 18 tháng sau đó.
Điều này đạt được trong các thử nghiệm lâm sàng được kiểm soát chặt chẽ và có nguồn tài trợ tốt nhưng vẫn chưa rõ ràng liệu nó có thể được thực hiện trong “thế giới thực” ở những nơi mà việc tiếp cận với chăm sóc sức khoẻ còn hạn chế hay không. Đó là lý do tại sao TCYTTG đang tiến hành thử nghiệm ở ba quốc gia để xem liệu có thể bắt đầu chương trình vaccin sốt rét đầy đủ hay không. TCYTTG cũng sẽ tiếp tục đánh giá mức độ an toàn và hiệu quả của việc chủng ngừa.
Tiến sĩ Matshidiso Moeti, giám đốc khu vực của TCYTTG tại châu Phi nói rằng triển vọng của một loại vaccine sốt rét là thông tin tuyệt vời. Thông tin thu thập được trong chương trình thí điểm sẽ giúp chúng tôi đưa ra quyết định về việc sử dụng rộng rãi loại vaccine này. Kết hợp với các biện pháp can thiệp hiện có, một loại vaccine như vậy sẽ có khả năng cứu được hàng ngàn sinh mạng ở châu Phi. Chương trình thí điểm này sẽ bao gồm hơn 750,000 trẻ em từ 5‐17 tháng tuổi. Khoảng một nửa sẽ được chủng ngừa để so sánh hiệu quả thực tế của vaccin. Trong nhóm tuổi này, bốn liều đã được chứng minh là có thể ngăn ngừa 4 trong 10 ca bệnh sốt rét. Mức này thấp hơn nhiều so với các loại vaccine được chấp thuận trong các tình trạng bệnh lý khác.
Hình 2
Vaccine sốt rét: Mức độ tốt đẹp liệu có đủ tốt?
Vaccin cũng cắt giảm các ca sốt rét nghiêm trọng tới một phần ba và làm giảm số trẻ em cần điều trị tại bệnh viện hoặc truyền máu, nhưng lợi ích giảm đáng kể nếu không có liều thứ tư quan trọng. Ghana, Kenya và Malawi là 3 quốc gia đã được chọn vì họ đã có các chương trình lớn để giải quyết vấn đề sốt rét, bao gồm cả sử dụng màn ngủ nhưng vẫn còn số lượng lớn số ca nhiễm sốt rét. Mỗi quốc gia sẽ quyết định làm thế nào để tiến hành các chương trình chủng ngừa thí điểm nhưng các khu vực nguy cơ cao có thể sẽ được ưu tiên.
Mặc dù có những tiến bộ quan trọng, thế giới vẫn còn 212 triệu ca mắc bệnh sốt rét mới mỗi năm và 429.000 người tử vong. Châu Phi là khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất và chiếm hầu hết số ca tử vong ở trẻ em. Các chương trình thí điểm này đang được tài trợ bởi Tổ chức GAVI‐ Liên minh vaccine, Quỹ Toàn cầu về Phòng chống AIDS, Lao và Sốt rét, UNITAID, TCYTTG và hãng dược phẩm GSK.
Tiến sĩ Seth Berkley, giám đốc điều hành của Gavi cho biết vaccine sốt rét đầu tiên trên thế giới là một thành tựu thực sự và phải mất trong vòng 30 năm. Thông báo hôm nay đánh dấu một bước quan trọng hướng tới việc sử dụng và sẵn có loại vaccin này trên quy mô toàn cầu. Sốt rét gây ra gánh nặng khủng khiếp cho các nước nghèo nhất thế giới, cướp đi hàng chục ngàn sinh mạnh và gây ra sự kiệt quệ đối với các nền kinh tế. Các chương trình thí điểm này là rất quan trọng nhằm xác định tác động mà loại vaccine này có thể mang lại để giảm số người mắc bệnh sốt rét.
