Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “Lương y như từ mẫu” để giáo dục, nhắc nhở những người làm công tác y tế và y học tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của mình trong thực hành y nghiệp. Câu nói này đã trở thành phương châm và khẩu hiệu của ngành y tế. Bộ Y tế cũng đã ban hành quy định về y đức, có nghĩa là tiêu chuẩn đạo đức của người làm công tác y tế. Nội dung quy định gồm có 12 điều, cần ghi nhận những điều quan trọng để kiểm định y đức hàng ngày.
Y đức là đạo đức của tất cả những người làm công tác y tế và y học. Đạo đức là một hình thái đặc biệt của ý thức xã hội. Đạo đức bắt nguồn từ những yêu cầu của sự tồn tại và phát triển xã hội, từ một khách quan của đời sống xã hội là điều chỉnh hành vi của con người trong các mối quan hệ xã hội để kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân với lợi ích tập thể.
Đạo đức được hình thành qua nhiều yếu tố, trong đó yếu tố kinh tế‐xã hội, yếu tố giai cấp, yếu tố văn hóa rất quan trọng. Hiện nay nền kinh tế của đất nước ta đã và đang đổi mới, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Vì vậy cần phải có những quy định cụ thể để điều chỉnh hành vi của người thầy thuốc trong mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể của ngành y tế, đó là mối quan hệ giữa thầy thuốc đối với bệnh nhân, kể cả người nhà người bệnh trong cơ chế mới. Đạo đức còn là một hệ thống trong khuôn mẫu về nghĩa vụ, tình thương và đấu tranh mà mọi người phải noi theo để điều chỉnh những hành vi cho đúng đắn, phù hợp trong sinh hoạt tập thể, gia đình và cá nhân. Đạo đức là điều kiện bắt buộc trong nghĩa vụ và tình thương của người này đối với người khác, đối với tổ quốc, nhân loại và bản thân.
Y đức rõ ràng không phải là một vấn đề mới, các bậc danh y ngày xưa đã từng đề cập và nêu ra nhiều tấm gương mẫu mực về y đức. Ngày nay cũng cần phải có những quy định cụ thể những nội dung y đức để phù hợp với trách nhiệm, bổn phận của người làm công tác y tế; phù hợp với tình hình và nhiệm vụ theo cơ chế mới. Tất cả mọi người làm công tác y tế cần nhận thức đúng đắn chức năng, nhiệm vụ của ngành để từ đó quy định với nhau thế nào là chân lý, từ đó biết thế nào là đạo đức, thế nào là cái đẹp, cái trong sáng, cao quý của mình.
Quy định về y đức đã được Bộ Y tế ban hành gồm có 12 điều, trong đó những điều với nội dung quan trọng cần được người làm công tác y tế thuộc lòng và kiểm định, đánh giá y đức trong việc thực hành y nghiệp hàng ngày như:
* Tôn trọng bệnh nhân, không lạm dụng nghề nghiệp gây phiền hà cho người bệnh.
* Tiếp xúc với người bệnh phải niềm nở, thái độ tận tình.
* Cấp cứu phải khẩn trương, con nước còn tát.
* Theo dõi người bệnh chu đáo.
* Kê đơn thuốc phải phù hợp với bệnh lý của người bệnh.
‐Khi người bệnh ra viện, phải hướng dẫn bệnh nhân tỉ mỉ, giải thích rõ ràng.
‐Khi người bệnh bị tử vong, phải thông cảm, chia buồn với gia đình.
‐Đối với đồng nghiệp phải tôn trọng, trung thực; bản thân phải dũng cảm nhận thiếu sót khi gặp phải.
‐Đối với cộng đồng, phải gương mẫu thực hiện nếp sống vệ sinh, giữ gìn môi trường trong sạch.
Có lẽ bài học đầu tiên của những người khi bước chân vào các trường đào tạo để học nghề y phải là bài học về y đức, về nghĩa vụ, tình thương, trách nhiệm đối với bệnh nhân cũng như ngành giáo dục đã có câu khẩu hiệu “tiên học lễ, hậu học văn”. Y đức là một vấn đề mà những người làm công tác y tế và y học phải thường xuyên phấn đấu rèn luyện thực hiện khi đang còn học trong nhà trường cho đến khi tốt nghiệp ra trường để thực hành y nghiệp. Y đức phải được gắn kết chặt chẽ với y nghiệp, bảo đảm được yêu cầu “vừa hồng vùa chuyên” để trở thành y đạo của những người làm công tác y tế.
