Trước hết, nhiều tổng kết về các căn bệnh này cho thấy khi BCAT nhiều sẽ gây thương tổn và kích thích dạ dày ruột. EoG ảnh hưởng lên tất cả nhóm tuổi. Người bị viêm dạ dày ruột có tăng BCAT thường có tiền sử bản thân hoặc gia đình có tình trạng dị ứng khác như viêm mũi dị ứng, hen phế quản và chàm da.

Chẩn đoán xác định

Trên bệnh nhân người lớn

Trước hết, nhiều tổng kết về các căn bệnh này cho thấy khi BCAT nhiều sẽ gây thương tổn và kích thích dạ dày ruột. EoG ảnh hưởng lên tất cả nhóm tuổi. Người bị viêm dạ dày ruột có tăng BCAT thường có tiền sử bản thân hoặc gia đình có tình trạng dị ứng khác như viêm mũi dị ứng, hen phế quản và chàm da.

Triệu chứng của EG/EoD không đặc hiệu và các triệu chứng này giống như một số bệnh lý khác.Đây là một trong những lý do tại sao các EG/EoD không được chẩn đoán dễ dàng và kịp thời và tại sao một số bệnh nhân ban đầu dễ bị chẩn đoán nhầm.

Chuẩn vàng chẩn đoán EG/EoD là nội soi tiêu hóa và sinh thiết mô, có thể nội soi gây mê để lấy mảnh sinh thiết phù hợp.Cùng với các triệu chứng và bệnh sử các bệnh khác trên bệnh nhân đang có giúp chẩn đoán ca bệnh EG/EoD. Các bệnh nhân có thể tiếp cận chẩn đoán và áp dụng các test cận lâm sàng phù hợp để đưa ra chẩn đoán cuối cùng.

Hình 1a. Hình ảnh CT cho thấy dịch ổ bụng, chọc dịch ở vùng có viêm dày đại tràng tăng BCAT

Talley và cộng sự đề xuất 3 tiêu chuẩn chẩn đoánviêm dạ dày ruột tăng BCAT đến nay vẫn đang sử dụng rộng rãi:

1.Sự có mặt của các triệu chứng liên quan dạ dày ruột;

2.Mô bệnh học có chỉ ra thâm nhiễm BCAT tại một hay nhiều vùng của đường tiêu hóa hoặc sự hiện diện của BCAT cao trong dịch ổ bụng, dịch màng bụng (ascitic fluid)sau đó thường chỉ ra có sự thay đổi dưới thanh mạc (subserosal variety);

3.Không có bằng chứng của nhiễm ký sinh trùng hay bệnh lý ngoài ruột.

Tăng BCAT là một chỉ điểm quan trọng của đáp ứng miễn dịch, có thể vắng mặt lên đến 20% bệnh nhân, nhưng giảm albumin máu và các bất thường khác liên quan đến kém hấp thu. CT scans có thể cho thấy các nốt và nếp gấp dày lên của đoạn xa dạ dày và gần ruột non (distal stomach and proximal small bowel), nhưng các phát hiện này cũng có thể có trong các bệnh lý khác như bệnh Crohn hay u lympho.

Sự biểu hiện trên nội soi của bệnh nhân viêm dạ dày ruột tăng BCAT cũng không đặc hiệu; nó bao gồmcác hình ảnh thay đổi loét đôi chỗ, dễ mụn nát, tạo hình ảnh dạng nốt, dát đỏ. Đôi khi hình ảnh viêm lan tỏa, mất vi nhung mao ruột, liên quan đến nhiều lớp niêm mạc hệ tiêu hóa, phù nề và xơ hóa lớp dưới niêm mạc.

Chẩn đoán xác định liên quan đến bằng chứng mô bệnh học thâm nhiễm BCAT trên mẫu bệnh phẩm sinh thiết. Vi thể biểu hiện>20 BCAT/vi trường độ phóng đại cao. Thâm nhiễm thường dạng mảng, có thể nhầm lẫn và nội soi sinh thiết có thể cần đến để hỗ trợ chẩn đoán.

Chụp quét đồng vị phóng xạ với technetium (^99mTc) exametazime‐labeled leukocyte SPECT có thể có ích để đánh giá sự lan rộng của bệnh và đáp ứng với điều trị, nhưng ít có giá trị tong chẩn đoán, vì scan không giúp chẩn đoán phân biệt viêm dạ dày tăng BCAT với các nguyên nhân gây viêm khác.Khi viêm dạ dày ruột tăng BCAT phat hiện có liên quan với thâm nhiễm BCAT đến các cơ quan khác, chẩn đoán hội chứng tăng BCAT nguyên phát hay hội chứng tăng BCAT chưa rõ căn nguyên (idiopathic hypereosinophilic syndrome) nên cân nhắc đến.

Về hình ảnh học, viêm dạ dày tăng BCAT thường liên quan đến hạng vị hoặc hang vị và thân vị của dạ dày cùng lúc. Tuy nhiên, hiếm khi bệnh được xác định ở đoạn gàn dạ dày. Chụp có barium có thể hấy niêm mạc dạng nốt, nếp gấp dày lên hoặc hẹp và cứng thành dạ dày. Đôi khi, các ca hẹp hang vị nghiêm trọng có thể gây tắc nghẽn dạ dày. Khoảng 50% số bệnh nhân viêm dạ dày tăng BCAT cả ở phần ruột non, biểu hiện hình thành nốt và dày thành niêm mạc dạ dày lan tỏa cả ruột non.

Trên bệnh nhân trẻ em

Làm thế nào để chẩn đoán EoG trên trẻ em? Các chuyên gia trong lĩnh vực chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng trẻ em đang thiết kế các phương thức với ngôn ngữ dễ hiểu, thân thiện và các thiết bị dễ thực hiện để giúp cải thiện bệnh. Để chẩn đoán bệnh nhi, chúng ta sẽ:

• Khám lâm sàng thực thể và xem qua hồ sơ bệnh án toàn bộ, bao gồm cả quy trình phẩu thuật, xét nghiệm máu và các kết quả test dị ứng trước đó;
• Các xét nghiệm bổ sung:Các bước tiếp theo là có thể liên quan đến xét nghiệm máu bổ sung, các test dị ứng và chẩn đoán hình ảnh.Các thủ thuật chẩn đoán ngày sẽ giúp làm rõ bức tranh lâm sàng và mức BCAT đang tăng cũng như các thực phẩm nào nghi ngờ đã thúc đẩy quá trình này.

Chẩn đoán phân biệt

Khi một bệnh nhân có viêm dạ dày ruột tăng BCAT có đặc điểm đau và nếp gấp nhiều hơn, chẩn đoán phân biệt cần đặt ra gồm viêm hang vị có vi khuẩn H. pylori, viêm dạ dày phì đại, bệnh Ménétrier, hội chứng Zollinger‐Ellison, u lympho và các bệnh lý khác liên quan đếnnếp gấp nhiều hơn. Mặc dù bệnh hiếm, song viêm dạ dày tăng BCAT nên được xem xét trên các bệnh nhân đang có số BCAT tăng cao trong máu ngoại vi hoặc bệnh nhân có tiền sử dị ứng.

Khi viêm dạ dày tăng BCAT gây ra hẹp hang vị, chẩn đoán phân biệt cần cân nhắc gồm: ung thư dạ dày dạng lưởm chởm (scirrhous gastric carcinoma), do tiêu hóa, doa tia xạ, do bệnh Crohn và u hạt khác liên quan đến dạ dày như sarcoidosis(là bệnh gây ra các u nhỏ tạo thành các tế bào viêm trong phổi, có thể ảnh hưởng đến bất kỳ cơ quan nào trên cơ thể), lao và giang mai. Trong các trường hợp như thế, để chẩn đoán đúng có thể đề nghị thêm xác xét nghiệm và thủ thuật cận lâm sàng sâu hơn.

Khi nghi ngờ viêm dạ dày tăng BCAT sau khi thăm khám đường tiêu hóa trên, cần một nọi soi ống mềm để xác định có liên quan đến ruột non hay không.

Điều trị &Quản lý ca bệnh

Trên bệnh nhân người lớn