Ngày 21 tháng 12 năm 2017 ‐ Khi mùa viêm màng não do vi khuẩn bắt đầu ở Tây Phi trong năm nay, một sự hội tụ của các yếu tố đang đe dọa khu vực bởi các vụ dịch lớn ảnh hưởng đến hàng triệu người. Một chủng mới của viêm màng não mô cầu type C có tính xâm nhập cao đang lưu hành cùng lúc với việc thiếu hụt vaccine chứa viêm màng não type C cấp tính đe dọa nghiêm trọng đến khả năng giảm thiểu số người bị ảnh hưởng.
Nguy cơ các vụ dịch bệnh trên quy mô lớn sắp xảy ra là rất nguy hiểm. Riêng năm ngoái, chủng viêm màng não type C gây ra 18.000 trường hợp ở Nigeria và Niger. Tỷ lệ tấn công có thể rất cao(lên đến 670 ca/100.000), tỷ lệ miễn dịch trong quần thể thấp, trong khi chủng này đang lưu hành ở các nước láng giềng của vành đai viêm màng não châu Phi (Burkina Faso, Mali) và điều đó cho thấy khả năng lây lan ra bên ngoài vành đai khi theo dõi ở Liberia.
Viêm màng não là một căn bệnh nghiêm trọng có thể gây ra từ 20.000 đến 200.000 ca trong các vụ dịch lớn. Số ca tử vong do bị nhiễm lên tới 10% và những người sống sót có nguy cơ bị những di chứng thần kinh nghiêmtrọng. Các vụ dịch bệnh viêm màng não mô cầu tấn công vành đai viêm màng não ở châu Phi mang tính chu kỳ và thường liên quan đến sự lây lan các chủng mới. Trong 6 type huyết thanh (A, B, C, W, X và Y) được biết là gây ra dịch bệnh, thì type huyết thanh A chịu trách nhiệm cho các vụ dịch trên quy mô lớn ở khu vực này. Tuy nhiên, kể từ khi triển khai thành công vaccin liên hợp men A từ năm 2010, các ca bệnh do type huyết thanh A giảm đến 99%.
 |
Chủng huyết thanh C mới này đại diện cho nguy cơ chính của các vụ dịch viêm màng não trong khu vực. Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới đã được các chuyên gia viêm màng não quốc tế xác nhận, kịch bản mở rộng trong trường hợp xấu nhất có thể dẫn đến 70.000 trường hợp trong hai năm tới.Hành động khẩn cấp là cần thiết để chuẩn bị cho những điều tồi tệ nhất và giảm thiểu tác động tàn phá tiềm tàng do các vụ dịch xảy ra trong khu vực. Bởi vì nguồn dự trữ vaccin chứa chủng C đang thiếu hụt nghiêm trọng nên TCYTTG kêu gọi các đối tác kỹ thuật và nhà hoạt động, các nhà sản xuất vaccin và các nhà tài trợ phải hành động ngay bây giờ nhằm gia tăng sự sẵn có của vaccin phòng bệnh viêm màng não để bảo vệ chống lại type huyết thanh C. Dự trữ quốc tế khẩn cấp năm 2018 chỉ có 2,5 triệu liều vaccin chứa C. Nhu cầu trước mắt là thêm 10 triệu liều để bổ sung cho kho dự trữ hiện tại cho giai đoạn 2018‐2019. Ưu tiên dành cho vaccin liên hợp. Mặc dù giá thành cao nhưng chúng cung cấp triển vọng tốt nhất cho việc kiểm soát dịch bệnh do tạo ra một đáp ứng miễn dịch lâu dài.
Dịch bệnh viêm màng não ở vành đai viêm màng não ở Châu Phi tạo thành một gánh nặng y tế công cộng to lớn. Thiếu vắc xin để kiểm soát chủng mới có tính xâm nhập cao cho thấy một thảm hoạ có khả năng ảnh hưởng tới 34 triệu người trong khu vực. Bằng cách gia tăng cảnh báo, WHO hy vọng sẽ thu hẹp sự thiếu hụt vaccine nghiêm trọng và giữ cho căn bệnh đầy sợ hãi này tránh lan rộng ra khắp khu vực và có khả năng vượt ra ngoàiTây Phi.
 |
Đồ họa: Nguy cơ bệnh dịch viêm màng não ở Châu Phi
Dịch bệnh viêm màng não có thể ảnh hưởng đến 34 triệu người trong hai năm tới và cần thêm 10 triệu liều vaccine bổ sung vào kho dự trữ sẵn có vào trong kho dự trữ khẩn cấp quốc tế để đáp ứng đầy đủ.
